دویدن ماراتن با دیابت نوع یک: مطالعه‌ای کوچک نشان می‌دهد با حسگر مداوم قند خون می‌تواند ایمن باشد

خلاصه سریع برای خواننده

• مطالعه‌ای کوچک که در نشست سالانه EASD ۲۰۲۶ ارائه شد، بررسی کرده است که آیا افراد مبتلا به دیابت نوع یک می‌توانند با استفاده از حسگر مداوم قند خون (CGM) ماراتن را بدون افزایش چشمگیر خطر اجرا کنند.
• نتایج اولیه نشان می‌دهد برخی دونده‌های مبتلا به دیابت نوع یک توانسته‌اند ماراتن را با زمان‌های پایانی نزدیک به دونده‌های بدون دیابت به پایان برسانند.
• استفاده از CGM به شرکت‌کنندگان اجازه داده بود تا نوسانات قند را در طول مسابقه بهتر رصد کنند و اقدامات پیشگیرانه مانند مصرف کربوهیدرات یا تغییرات برنامه انسولین را مدیریت کنند.
• این مطالعات «نویدبخش» اما ابتدایی و محدود هستند؛ نتایج قابل تعمیم به همه افراد مبتلا به دیابت نوع یک یا همه شرایط مسابقه نیست.
• افرادی که می‌خواهند ماراتن بدوند باید با تیم مراقبت سلامت خود برنامه‌ریزی کنند و به‌ویژه درباره خطر هیپوگلیسمی، هیپرگلیسمی و مسائل قلبی-متابولیک صحبت کنند.

مقدمه

فعالیت بدنی طولانی‌مدت مانند دو ماراتن برای هر دونده‌ای چالش‌برانگیز است، اما برای افرادی که با دیابت نوع یک زندگی می‌کنند، نگرانی‌های خاصی از نظر مدیریت قند خون و ایمنی وجود دارد. در سال‌های اخیر، پیشرفت در فناوری‌های پوشیدنی مثل حسگر مداوم قند خون (CGM) امکان نظارت واقعی بر قند خون را هنگام تمرینات و مسابقات فراهم کرده است. یک گزارش خبری در Medical Xpress درباره مطالعه‌ای که در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعه دیابت (EASD) در میلان ۲۰۲۶ ارائه شد، نشان داد که با استفاده از CGM برخی از افراد مبتلا به دیابت نوع یک توانسته‌اند ماراتن را با ایمنی قابل قبول و زمان‌های پایان مشابه سایر دونده‌ها طی کنند. در این مقاله نتایج گزارش‌شده، محدودیت‌ها، پیامدهای بالینی و توصیه‌های عمومی برای بیماران را با نگاهی دقیق و محتاطانه بررسی می‌کنیم.

زمینه: چرا دویدن ماراتن در دیابت نوع یک موضوع مهمی است؟

دیابت نوع یک یک بیماری خودایمنی است که منجر به کمبود انسولین می‌شود و بیماران برای کنترل قند خون نیاز به انسولین خارجی دارند. ورزش طولانی‌مدت می‌تواند اثرات پیچیده‌ای بر قند خون داشته باشد؛ در برخی شرایط باعث کاهش قند خون (هیپوگلیسمی) می‌شود و در شرایط دیگر، به‌خصوص اگر انسولین زیرپوستی جریان خون عضلانی را افزایش دهد یا فرد استرس دارد، ممکن است افزایش قند خون (هیپرگلیسمی) یا حتی خطر کتواسیدوز دیابتی را بالا ببرد. از آنجا که ماراتن بین ۴۲.۱۹۵ کیلومتر به طول می‌انجامد و طول مسابقه ساعت‌هاست، مدیریت گلوکز در این دوره از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

خلاصه نتایج مطالعه گزارش‌شده

مطالعه‌ای که در EASD ۲۰۲۶ ارائه شد، نشان داد که در یک گروه محدود از دونده‌های مبتلا به دیابت نوع یک که از حسگر مداوم قند خون (CGM) استفاده می‌کردند، کامل کردن ماراتن با ایمنی قابل توجه و زمان‌های پایانی نزدیک به دونده‌های بدون دیابت امکان‌پذیر بوده است. گزارش خبری تاکید می‌کند که CGM به شرکت‌کنندگان امکان داده تا نوسانات قند را در طول مسابقه پیگیری کنند و بر اساس آن اقدامات پیشگیرانه اتخاذ کنند—مانند مصرف کربوهیدرات‌های سریع‌الجذب یا تغییرات از پیش برنامه‌ریزی‌شده در برنامه انسولین.

نکات کلیدی گزارش‌شده عبارت‌اند از:

• هیچ اشاره قاطع به افزایش مرگ‌ومیر یا عوارض حاد گسترده در این گروه نشد.
• زمان‌های پایان در این گروه با گروه‌های مرجع بدون دیابت «قابل مقایسه» توصیف شده‌اند.
• برنامه‌ریزی دقیق، پایش مداوم و تجربه قبلی دونده‌ها به نظر می‌رسد عامل مهمی در ایمنی بوده است.

چگونه CGM می‌تواند کمک کند؟

حسگر مداوم قند خون (CGM) با اندازه‌گیری گلوکز بینابینی زیرپوست هر چند دقیقه، منحنی قند خون را در طول روز و شب نشان می‌دهد. در مسابقه، دسترسی به این داده‌ها چند مزیت کلیدی دارد:

• هشدارهای زودهنگام برای صعود یا سقوط سریع قند خون که اجازه می‌دهد دونده قبل از شروع علائم شدید اقدام کند.
• قابلیت مشاهده روند قند (افزایش یا کاهش) نه تنها عدد کنونی، که به برنامه‌ریزی مصرف کربوهیدرات یا تنظیم انسولین کمک می‌کند.
• ذخیره‌سازی داده برای بازبینی پس از مسابقه و اصلاح استراتژی مدیریت قند در آینده.

این یافته برای بیمار چه معنایی دارد؟

برای فرد مبتلا به دیابت نوع یک که مایل است ماراتن بدود، نتایج گزارش‌شده می‌تواند چند پیام عملی و محتاطانه داشته باشد:

• امکان‌پذیری بالقوه: داده‌های اولیه نشان می‌دهد که اجرای ماراتن برای برخی افراد با دیابت نوع یک ممکن است و CGM می‌تواند ابزاری مفید در بهبود ایمنی باشد.
• نیاز به برنامه‌ریزی و تجربه: دونده‌هایی که موفق بوده‌اند معمولاً تجربه دویدن طولانی و آشنایی با پاسخ بدن خود نسبت به ورزش، انسولین و مصرف کربوهیدرات را داشته‌اند.
• شخصی‌سازی مدیریت: هیچ نسخه واحدی برای همه وجود ندارد؛ تنظیم دوز انسولین، زمان‌بندی مصرف کربوهیدرات و واکنش به هشدارهای CGM باید شخصی‌سازی شود.
• همکاری با تیم پزشکی: قبل از برنامه‌ریزی برای ماراتن، مشورت با پزشک، متخصص غدد و در صورت نیاز کاردیولوژیست یا مربی ورزشی با تجربه در دیابت ضروری است.

محدودیت‌ها و نکاتی که باید با احتیاط خواند

• نمونه کوچک و انتخاب‌شده: گزارش مبتنی بر یک مطالعه کوچک است که احتمالاً شرکت‌کنندگان آن از نظر توانایی ورزشی و مهارت در مدیریت دیابت انتخاب‌شده یا خودانتخابی بوده‌اند. این یعنی نتایج ممکن است برای همه بیماران قابل تعمیم نباشد.
• عدم تصادفی‌سازی و کنترل کامل: به نظر می‌رسد مطالعه مشاهداتی و نه یک کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده بوده است؛ بنابراین نمی‌توان رابطه علی و قاطع بین استفاده از CGM و ایمنی کامل در ماراتن را اثبات کرد.
• متغیرهای کنترلی محدود: عوامل دیگری مانند تجربه دونده، سطح آمادگی جسمانی، نوع و دوز انسولین، استراتژی تغذیه، شرایط آب‌وهوایی و مسیر مسابقه می‌توانند نتایج را تحت تأثیر قرار دهند و کنترل کامل آنها دشوار است.
• تنوع فناوری CGM: انواع مختلفی از CGM با دقت و ویژگی‌های متفاوت وجود دارد؛ نتایجی که با یک نوع ثبت شده ممکن است با نوع دیگری تکرار نشود.
• عدم گزارش عوارض بلندمدت: گزارش خبری روی ایمنی در حین مسابقه تمرکز دارد و اطلاعاتی درباره اثرات بلندمدت یا تعداد تکرار مسابقات در یک فرد خاص ارائه نمی‌دهد.
• عدم تعمیم به همه گروه‌های حساس: زنان باردار با دیابت نوع یک، کودکان، افراد با بیماری قلبی هم‌زمان یا کسانی که کنترل متابولیک ضعیفی دارند ممکن است ریسک متفاوت و بالاتری داشته باشند و نتایج این مطالعه لزوماً درباره آنها صدق نمی‌کند.

نکات بالینی و ایمنی که باید در نظر گرفت

اگر فردی مبتلا به دیابت نوع یک قصد دارد ماراتن بدود یا در مسابقات طولانی شرکت کند، توجه به موارد زیر مهم است:

• آمادگی تدریجی: تمرینات باید به‌تدریج افزایش یابند تا بدن با بار حرکتی و سوخت‌وساز سازگار شود.
• برنامه‌ریزی انسولین: کاهش یا تنظیم دوز انسولین قبل از تمرین طولانی‌مدت ممکن است لازم باشد؛ این تغییرات باید با پزشک و بر اساس سابقه فردی انجام شود.
• برنامه تغذیه عملیاتی: تعیین زمان و مقدار مصرف کربوهیدرات در طول دویدن (جریان انرژی) برای پیشگیری از افت قند ضروری است.
• آمادگی برای هیپوگلیسمی: همیشه منبع سریع‌الجذب قند در دسترس باشد و همراهان مسابقه از وضعیت شخص و روش‌های کمک‌رسانی مطلع باشند.
• پایش قلبی-عروقی: در افراد با عوامل خطر قلبی-عروقی، بررسی‌های پیش از مسابقه مانند ارزیابی قلبی باید مدنظر قرار گیرد.

نظر تحریریه پزشک سایت

نتایج گزارش‌شده در نشست EASD ۲۰۲۶ حاکی از یک گام مثبت در فهم ما از تعامل بین فناوری‌های نظارتی مانند CGM و ورزش‌های استقامتی در افراد مبتلا به دیابت نوع یک است. با این حال، به‌دلیل محدودیت‌های نمونه و طراحی مطالعه نمی‌توان آن را به‌عنوان تاییدی کلی بر ایمنی ماراتن برای همه مبتلایان دانست. تجربه فردی، دسترسی به تجهیزات دقیق، پشتیبانی پزشکی و آمادگی جسمانی عوامل تعیین‌کننده‌ای هستند. بنابراین، ما این اطلاعات را به‌عنوان یک نشانه اولیه می‌پذیریم که نیاز به مطالعات بزرگ‌تر، طراحی‌های کنترل‌شده و بررسی گروه‌های متنوع دارد تا سیاست‌ها و توصیه‌های بالینی مشخص‌تری شکل گیرد.

چه زمانی باید با پزشک مشورت کرد؟

مهم است کسانی که دیابت نوع یک دارند و قصد شرکت در مسابقات طولانی مانند ماراتن را دارند در شرایط زیر حتماً با پزشک یا تیم مراقبت سلامت مشورت کنند:

• در صورت تغییرات اخیر در کنترل قند خون یا تجربهٔ مکرر هیپوگلیسمی یا هیپرگلیسمی.
• اگر فرد دارای بیماری قلبی یا عوامل خطر قلبی-عروقی (مانند فشار خون بالا، سابقهٔ درد قفسه سینه یا کلسترول بالا) باشد.
• در صورت بارداری یا برنامه‌ریزی برای بارداری—ورزش‌های سنگین در این شرایط نیاز به ارزیابی دقیق دارند.
• اگر فرد کودک یا نوجوان است؛ مدیریت ورزش در سنین رشد باید تحت نظارت متخصص قرار گیرد.
• پیش از اعمال هرگونه تغییر عمده در دوز انسولین یا رژیم تغذیه‌ای برای مسابقه.

پرسش‌های رایج

۱. آیا همه مبتلایان به دیابت نوع یک می‌توانند ماراتن بدوند؟

خیر. این مطالعه تنها نشان می‌دهد که برای برخی افراد و در شرایط خاص با نظارت و برنامه‌ریزی، ماراتن امکان‌پذیر است. تصمیم نهایی باید بر اساس وضعیت فردی، تجربه ورزشی و مشورت با تیم پزشکی گرفته شود.

۲. آیا CGM به‌تنهایی کافی است؟

CGM ابزار مهمی است ولی به‌تنهایی کافی نیست. برنامه‌ریزی انسولین، برنامه تغذیه، تجربه و حضور تیم پشتیبانی همگی نقش حیاتی دارند.

۳. اصلی‌ترین خطرات هنگام دویدن ماراتن برای افراد مبتلا به دیابت نوع یک چیست؟

خطرات عمده شامل هیپوگلیسمی حاد، هیپرگلیسمی و در موارد شدید خطر کتواسیدوز، علاوه بر خطرات عمومی مسابقه مانند گرمازدگی، کم‌آبی و مشکلات قلبی هستند.

۴. آیا باید CGM را در مسابقه به نمایش عمومی گذاشت؟

این موضوع اختیاری است. برخی دونده‌ها اطلاعات CGM را با مربیان یا همراهان به اشتراک می‌گذارند تا در صورت رویداد، کمک دریافت کنند؛ اما هر فرد باید درباره نمایش داده‌ها و حریم شخصی تصمیم بگیرد.

۵. آیا این یافته‌ها به افراد با کنترل ضعیف قند یا مبتلایان به مشکلات پزشکی دیگر تعمیم می‌یابد؟

خیر. نتایج نشان‌دهندهٔ گروهی محدود است و نباید بدون بررسی مجدد به افراد با کنترل ضعیف یا بیماری‌های همراه تعمیم داده شود.

پیشنهادات عملی برای دونده‌های مبتلا به دیابت نوع یک (غیرتوصیه درمانی قطعی)

• تمرینات طولانی را به‌تدریج انجام دهید و در تمرینات مشابه مسابقه از CGM و استراتژی تغذیه استفاده کنید تا پاسخ بدن خود را بسنجید.
• همیشه منبع قند سریع‌الجذب همراه داشته باشید و به همراهان مسابقه اطلاع دهید که چگونه در صورت هیپوگلیسمی اقدام کنند.
• پیش از روز مسابقه با پزشک درباره تغییرات احتمالی در دوز انسولین صحبت کنید و برنامه‌ای برای مدیریت در صورت وقوع هیپر/هیپوگلیسمی داشته باشید.
• در مواردی که مسیر یا شرایط آب‌وهوایی سخت است، محتاط‌تر باشید و استراتژی آب‌رسانی و الکترولیت را نیز مدنظر قرار دهید.

چه مطالعات بیشتر لازم است؟

برای تبدیل این یافته‌های اولیه به توصیه‌های عملی و قابل اعتماد نیازمند مطالعات بزرگ‌تر و طراحی شده‌تر هستیم. این مطالعات باید شامل گروه‌های متنوع از نظر سن، جنس، سطح کنترل دیابت، سابقه ورزشی و نیز انواع مختلف CGM باشند. بهترین طراحی ممکن، کارآزمایی‌های تصادفی کنترل‌شده یا مطالعات طولی با پیگیری بلندمدت عوارض و کیفیت زندگی خواهد بود. علاوه بر آن، بررسی تأثیر ورزش مداوم و مسابقات متعدد بر کنترل متابولیک و پیامدهای قلبی-عروقی نیز مهم است.

جمع‌بندی کاربردی

مطالعه‌ای کوچک که در کنفرانس EASD ۲۰۲۶ ارائه شد نشان می‌دهد که با استفاده از حسگر مداوم قند خون و برنامه‌ریزی دقیق، برخی افراد مبتلا به دیابت نوع یک می‌توانند ماراتن را با ایمنی و زمان‌های پایان نزدیک به دونده‌های بدون دیابت تکمیل کنند. این یافته‌ها امیدوارکننده‌اند اما ابتدایی و محدود به گروه خاصی از دونده‌ها هستند. قبل از هرگونه تصمیم شرکت در ماراتن، ضروری است که فرد با تیم مراقبت سلامت خود مشورت کند، برنامه‌ریزی ویژه‌ای برای انسولین و تغذیه انجام دهد و در تمرینات طولانی استراتژی‌های خود را آزمایش کند. CGM می‌تواند ابزار سودمندی باشد اما جایگزین برنامه‌ریزی، تجربه و پشتیبانی پزشکی نیست.

منبع

Medical Xpress: Running marathons with type 1 diabetes can be safe, small study shows (EASD 2026)

مطالب این مقاله فقط برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای اطلاعات بیشتر، صفحه سیاست پزشکی و سلب مسئولیت پزشک سایت را بخوانید.