افزایش چشم‌گیر مراجعین کودک و نوجوان به خدمات سلامت روان پس از پاندمی: چه پیامدهایی دارد؟

خلاصه سریع برای خواننده

• مطالعه ملی پژوهشگران دانشگاه پن‌استیت نشان می‌دهد که در بهار ۲۰۲۰، همزمان با تعطیلی مدارس در آغاز همه‌گیری کووید-۱۹، تعداد کودکان و نوجوانانی که خدمات سلامت روان دریافت می‌کردند، بیش از نیمی کاهش یافت.
• تا سال ۲۰۲۲، این تعداد نه تنها بازیابی شد، بلکه از سطح پیش از پاندمی فراتر رفت.
• این تغییرات ممکن است بر اثر مشکلات دسترسی در دوران تعطیلی، رشد استفاده از خدمات از راه دور و افزایش نیازهای روانی پس از پاندمی باشد؛ اما مطالعه علیت را ثابت نمی‌کند.
• نتایج نشان‌دهنده افزایش تقاضا برای خدمات سلامت روان است؛ نگرانی‌هایی درباره ظرفیت سیستم، دسترسی نامساوی و نیاز به سیاست‌های حمایتی بیشتر مطرح شده است.
• خوانندگان باید این یافته‌ها را به‌عنوان یک هشدار درباره بار رو به افزایش بر خدمات بدانند، نه لزوماً به‌عنوان شواهد قطعی افزایش شیوع نوع خاصی از اختلال.

مقدمه

گزارش جدیدی که نتایج یک مطالعه ملی از پژوهشگران Penn State College of Medicine را بازتاب می‌دهد، نشان می‌دهد الگوی استفاده از خدمات سلامت روان توسط کودکان و نوجوانان در ایالات متحده در طول همه‌گیری کووید-۱۹ دستخوش تغییرات قابل توجهی شده است. وقتی مدارس در بهار ۲۰۲۰ تعطیل شدند، مراجعه به خدمات سلامت روان برای گروه سنی کودکان و نوجوانان بیش از نصف کاهش یافت. با این حال تا سال ۲۰۲۲ این روند معکوس شده و تعداد دریافت‌کنندگان خدمات نه تنها به سطح پیش از پاندمی بازگشته بلکه از آن فراتر رفته است.

در این مقاله، یافته‌های گزارش‌شده را به‌صورت علمی، دقیق و قابل فهم برای عموم بازنویسی می‌کنیم، محدودیت‌های مطالعه را بررسی کرده و توصیه‌هایی کاربردی برای خانواده‌ها و مراقبت‌کنندگان ارائه می‌دهیم. هدف ما ارائه تصویری واقع‌بینانه از پیامدهای این تغییرات برای سیستم سلامت و بیماران است، بدون اغراق یا وعده‌های درمانی غیرمستند.

شرح مطالعه و نتایج اصلی

چه چیزی بررسی شد؟

مطالعه یک تحقیق ملی است که روندهای استفاده از خدمات سلامت روان در کودکان و نوجوانان را از قبل از شروع همه‌گیری تا سال ۲۰۲۲ تحلیل کرده است. بر اساس گزارش خلاصه‌شده در منبع، در بهار ۲۰۲۰ و همزمان با تعطیلی مدارس، تعداد مراجعین زیر هجده سال به خدمات سلامت روان بیش از ۵۰ درصد کاهش یافت. اما با گذشت زمان و تغییر شرایط دسترسی و ارائه خدمات، این کاهش جبران شد و تا سال ۲۰۲۲ تعداد دریافت‌کنندگان خدمات از سطح پیش از همه‌گیری فراتر رفت.

نتایج کلیدی

• کاهش شدید اولیه: همزمان با بسته‌شدن مدارس در بهار ۲۰۲۰ مراجعه به خدمات سلامت روان کودکان و نوجوانان بیش از نصف کاهش یافت.
• بازگشت و فراتر رفتن تا ۲۰۲۲: تا سال ۲۰۲۲ میزان مراجعه و دریافت خدمات به بیش از سطح قبل از پاندمی رسید.
• بار خدماتی رو به افزایش: این الگو نشان می‌دهد که پس از موج اولیه کاهش دسترسی، تقاضا یا استفاده از خدمات به‌صورت چشم‌گیری افزایش یافته است؛ گرچه مطالعه نشان نمی‌دهد که علت این افزایش تنها افزایش شیوع اختلالات بوده است.

چرا این الگو رخ داده است؟

برای تفسیر این تغییرات باید چند عامل احتمالی را در نظر گرفت. دقت کنید که مطالعه گزارش‌شده ارتباط زمانی را نشان می‌دهد و صراحتاً علیت را اثبات نمی‌کند، اما ترکیبی از عوامل می‌تواند توضیحگر الگو باشد:

۱. محدودیت دسترسی در دوران تعطیلی مدارس و قرنطینه

با تعطیلی مدارس و محدودیت‌های حضوری، دسترسی خانواده‌ها به مراکز مدرسه‌ای که معمولاً خدمات حمایتی و ارجاع به مراقبت‌های سلامت روان را فراهم می‌کردند کاهش یافت. در همین دوره، ملاقات‌های حضوری در مراکز سرپایی نیز محدود شد که احتمالاً منجر به کاهش موقتی مراجعه‌ها شد.

۲. رشد خدمات از راه دور (telehealth)

در ماه‌ها و سال‌های پس از شروع پاندمی، ارائه‌دهندگان سلامت روان خدمات از راه دور را گسترش دادند. این تغییر ممکن است به بازگشت و افزایش مراجعه کمک کرده باشد، مخصوصاً در مناطقی که دسترسی حضوری محدود بود یا خانواده‌ها ترجیح می‌دادند از خدمات آنلاین استفاده کنند.

۳. افزایش نیازهای روانی پس از پاندمی

استرس‌های مرتبط با همه‌گیری مانند انزوا، از دست دادن برنامه‌های روزمره، مشکلات اقتصادی خانواده‌ها و نگرانی در مورد سلامتی احتمالاً به افزایش نشانه‌های اضطراب، افسردگی و اختلالات رفتاری در برخی کودکان و نوجوانان منجر شده است. چنین افزایش نیازهایی می‌تواند تقاضا برای خدمات را بالا ببرد.

۴. تغییر در شیوه تشخیص و ارجاع

تغییر در رفتارهای والدین، معلمان و پزشکان در ارجاع و تشخیص می‌تواند روی آمار دریافت خدمات تأثیرگذار بوده باشد؛ برای مثال، افزایش حساسیت نسبت به علائم روانی پس از پاندمی ممکن است منجر به ارجاع‌های بیشتر شده باشد.

این یافته برای بیمار چه معنایی دارد؟

برای والدین، مراقبان و خود نوجوانان، نتایج مطالعه چند پیام کاربردی دارد، اگرچه نباید به‌عنوان توصیه درمانی قطعی تلقی شود:

• افزایش تقاضا به معنای طولانی‌تر شدن زمان انتظار است: اگرچه دسترسی به خدمات از طریق راهکارهای آنلاین بهتر شده، فشار بر کلینیک‌ها و متخصصان روانپزشکی کودکان ممکن است باعث افزایش زمان انتظار برای دریافت خدمات شود.
• دسترسی نامساوی باقی است: بازگشت یا فراتر رفتن آمار مجموع دریافت خدمات، لزوماً بدین معنا نیست که همه گروه‌ها به‌طرز مساوی به خدمات دسترسی یافته‌اند. برخی مناطق یا گروه‌های کم‌درآمد ممکن است همچنان با موانع قابل توجهی روبه‌رو باشند.
• توجه زودهنگام مؤثر است: افزایش استفاده از خدمات نشان می‌دهد خانواده‌ها و معلمان بیشتر به دنبال کمک رفته‌اند؛ تشخیص و مداخله زودهنگام در بسیاری از مشکلات روانی کودکان می‌تواند به بهبود بلندمدت کمک کند.
• خدمات غیرحضوری یک گزینه است اما جایگزین کامل نیست: درمان از راه دور می‌تواند برای بسیاری مناسب باشد، اما در برخی موارد ارزیابی‌های حضوری، درمان‌های گروهی مدرسه‌ای یا مداخلات بین‌رشته‌ای لازم است.

محدودیت‌ها و نکاتی که باید با احتیاط خواند

• طبیعت مشاهداتی مطالعه: این تحقیق روندهای زمانی را نشان می‌دهد اما قادر به اثبات علیت نیست؛ به عبارت دیگر، نمی‌توان با قطعیت گفت پاندمی «باعث» افزایش نهایی مراجعه شده است؛ عوامل متعددی می‌توانند نقش داشته باشند.
• نوع و منبع داده‌ها مشخص نیست: خلاصه گزارش‌شده اطلاعات جزئی درباره منبع داده‌ها (مثلاً پرونده‌های بیمه، ثبت‌ بیمارستانی یا نظرسنجی‌های ملی) ارائه نمی‌دهد؛ نوع منبع می‌تواند بر تفسیر نتایج تأثیرگذار باشد.
• نمونه‌گیری و پوشش جمعیتی: اگر داده‌ها از شبکه‌های بیمه یا مراکز خاصی به‌دست آمده باشند، ممکن است نمایانگر کل جمعیت کودکان و نوجوانان نباشند، به‌ویژه گروه‌های کم‌درآمد، بدون بیمه یا اقلیت‌ها.
• تغییر در شیوه ارائه خدمات: گسترش telehealth و تغییرات سیاستی در نحوه پرداخت و ارجاع می‌تواند الگوهای ثبت مراجعه را تغییر دهد و مقایسه‌ی مستقیم با دوره‌های قبلی را پیچیده کند.
• عدم تفکیک نوع اختلال یا شدت: گزارش کلی به افزایش یا کاهش مراجعه اشاره دارد اما تفاوت بین اختلالات (اضطراب، افسردگی، اختلال رفتاری، خودآسیب‌رسانی و غیره) یا شدت آنها را مشخص نمی‌کند.

نظر تحریریه پزشک سایت

یافته‌های گزارش‌شده هشدار مهمی درباره افزایش بار خدمات سلامت روان برای کودکان و نوجوانان در سال‌های پس از آغاز پاندمی ارائه می‌دهد. این الگو نشان می‌دهد که علاوه بر نیازهای بالینی، سامانه‌های ارائه‌دهنده خدمات باید برای مدیریت افزایش تقاضا و کاهش عدم‌تساوی در دسترسی برنامه‌ریزی کنند. با این حال، باید توجه داشت که این نتایج به‌تنهایی دلالت بر افزایش قطعی شیوع یک اختلال خاص ندارند؛ احتمالاً ترکیبی از تغییر دسترسی، افزایش استفاده از خدمات از راه دور و نیازهای روانی بیشتر در پس‌زمینه نقش داشته‌اند. از دیدگاه سیاستگذاری، لازم است سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی متخصص، آموزش معلمان و برنامه‌های حمایتی مدرسه‌ای افزایش یابد و گسترش telehealth با معیارهای کیفیت همراه باشد.

عملکرد سیستم سلامت و پیامدهای سیاستی

اگر افزایش مراجعه تا ۲۰۲۲ ادامه یافته باشد، پیامدهای πρακیکالی برای سیستم سلامت وجود دارد:

• نیاز به تقویت ظرفیت درمانی شامل روان‌شناسان و روان‌پزشکان کودک؛
• ضرورت توسعه خدمات مدرسه‌ای و ارائه‌دهندگان جامعه‌ای که دسترسی را تسهیل کند؛
• بررسی پایداری و اثربخشی خدمات از راه دور و تعیین استانداردهای کیفیت برای آنها؛
• ایجاد سیاست‌های پوشش بیمه‌ای که هزینه‌های مداخله زودهنگام را پوشش دهد و بار اقتصادی خانواده‌ها را کاهش دهد.

چه زمانی باید با پزشک مشورت کرد؟

اگر شما والد یا مراقب هستید و در خصوص وضعیت روانی کودک یا نوجوان خود نگرانید، در موارد زیر بهتر است هر چه زودتر با پزشک، کودک‌پزشک یا یک متخصص سلامت روان مشورت کنید:

• وجود افکار یا رفتارهای خودآسیب‌رسان یا خودکشی، حتی اگر مداوم نباشد؛
• کاهش شدید در عملکرد تحصیلی که با تغییرات رفتاری همراه است؛
• خروج از تعاملات اجتماعی، انزوا و کاهش قابل توجه در خواب یا اشتها؛
• پرخاشگری یا بحران‌های رفتاری که به ایمنی خود یا دیگران آسیب می‌رساند؛
• استفاده از مواد مخدر یا الکل یا نگرانی جدی درباره اعتیاد؛
• نگرانی مستمر والدین یا معلمان درباره تغییر قابل توجه در خلق یا رفتار که بیش از چند هفته ادامه یابد.

در این موارد، اقدام سریع می‌تواند از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری کند. اگر شرایط اورژانسی یا تهدیدکننده حیات وجود دارد، فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کنید.

پرسش‌های رایج

۱. آیا افزایش مراجعه به معنای افزایش واقعی اختلالات روانی در کودکان است؟

خلاصه: نه به‌طور قطعی. افزایش مراجعه می‌تواند بازتاب‌دهنده افزایش نیاز واقعی، بهبود دسترسی (مثلاً از طریق telehealth)، تغییر الگوهای ارجاع یا افزایش آگاهی خانواده‌ها و معلمان باشد. برای اثبات افزایش شیوع به داده‌های اپیدمیولوژیک دقیق‌تر نیاز است.

۲. آیا خدمات آنلاین جایگزین خدمات حضوری است؟

خلاصه: خدمات آنلاین می‌تواند برای بسیاری از کودکان و نوجوانان مفید باشد و دسترسی را تسهیل کند، اما در برخی موارد (برای مثال کودکانی با مشکلات پیچیده یا نیاز به مداخلات چندرشته‌ای) ملاقات حضوری یا خدمات ترکیبی لازم است.

۳. آیا والدین باید نگران باشند؟

خلاصه: نگران بودن منطقی است، اما مهم است که نگرانی را به اقدام تبدیل کنید؛ توجه به تغییرات رفتاری و مراجعه زودهنگام به متخصص می‌تواند مفید باشد. افزایش مراجعه نشان می‌دهد بسیاری خانواده‌ها همین کار را انجام داده‌اند.

۴. آیا دسترسی برای همه گروه‌ها یکسان بوده است؟

خلاصه: احتمالاً خیر. مطالعه کلی نشانگر روند ملی است ولی دسترسی واقعی می‌تواند بسته به وضعیت اقتصادی، منطقه جغرافیایی، پوشش بیمه و زبان یا فرهنگ متفاوت باشد.

۵. چه اقداماتی می‌تواند به کاهش بار خدمات کمک کند؟

خلاصه: توسعه برنامه‌های پیشگیری در مدارس، آموزش اولیه معلمان، تقویت خدمات آنلاین با کیفیت، افزایش تعداد متخصصان و بهبود سیاست‌های بیمه‌ای برای مداخلات زودهنگام می‌تواند مفید باشد.

راهنمایی برای والدین: قدم‌های عملی

• در صورت مشاهده تغییرات پایدار در خلق یا عملکرد مدرسه‌ای، ابتدا با پزشک خانواده یا پزشک کودک مشورت کنید.
• در صورت امکان از منابع مدرسه برای ارزیابی و حمایت استفاده کنید؛ بسیاری از مدارس برنامه‌های مشاوره‌ای یا ارجاعی دارند.
• در صورت طولانی‌شدن انتظار برای خدمات تخصصی، بررسی گزینه‌های مشاوره آنلاین معتبر می‌تواند جایگزین یا کمک‌کننده باشد.
• حفظ گفت‌و‌گوی باز با کودک و نوجوان، دوری از قضاوت و جستجوی حمایت اجتماعی می‌تواند از بار روانی بکاهد.

جمع‌بندی کاربردی

مطالعه ملی منتشرشده نشان می‌دهد که الگوی استفاده از خدمات سلامت روان در کودکان و نوجوانان در دوران همه‌گیری تغییرات قابل توجهی داشته است: یک کاهش شدید همزمان با تعطیلی مدارس در بهار ۲۰۲۰ و سپس بازگشت و افزایش مراجعه تا سال ۲۰۲۲. این یافته‌ها هشداری است درباره افزایش تقاضا برای خدمات سلامت روان و نیاز به تقویت ظرفیت سیستم‌ها و سیاست‌های حمایتی. با این حال، این نتایج رابطه علی را اثبات نمی‌کنند و ممکن است عوامل متعددی در تغییر آمار نقش داشته باشند. برای خانواده‌ها توصیه می‌کنیم در صورت بروز علائم نگران‌کننده یا کاهش عملکرد تحصیلی، با پزشک یا متخصص سلامت روان مشورت کنند و از منابع مدرسه‌ای و خدمات آنلاین معتبر استفاده نمایند.

منبع

گزارش اصلی: Medical Xpress — “Kids received mental health treatment in record numbers after pandemic, records show” (Penn State College of Medicine، ۲۰۲۶)

https://medicalxpress.com/news/2026-07-kids-mental-health-treatment-pandemic.html

تذکر پایانی: این مطلب وضعیت گزارش‌شده در مطالعه‌ای ملی را بازتاب می‌دهد و نباید جایگزین مشاوره تخصصی پزشکی یا روانشناسی شود. در موارد اضطراری فوراً به خدمات اورژانسی مراجعه کنید.

مطالب این مقاله فقط برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای اطلاعات بیشتر، صفحه سیاست پزشکی و سلب مسئولیت پزشک سایت را بخوانید.