استفاده از کانابیس در حوالی جراحی: افزایش خطر حمله قلبی اما کاهش لخته‌های وریدی — یافته‌های یک گزارش کنفرانسی

مقدمه

با افزایش قانونی‌شدن و گسترش مصرف کانابیس در کشورهای مختلف از جمله ایالات متحده، بیماران مصرف‌کنندهٔ این ماده بیشتر از گذشته در شرایطی قرار می‌گیرند که باید تحت بیهوشی و جراحی قرار بگیرند. یافته‌های جدیدی که در نشست سالانه ANESTHESIOLOGY 2026 مطرح شده نشان می‌دهد ارتباطی بین مصرف کانابیس و تغییراتی در خطرات قلبی و عروقی اطراف زمان جراحی وجود دارد: افزایش احتمال حمله قلبی (میوکاردیال انفارکشن) در دورهٔ پری‌اپراتیو و پسااپراتیو، و در مقابل کاهش غیرمنتظرهٔ رخداد لخته‌های وریدی (venous thromboembolism).

خلاصه سریع برای خواننده

• مطالعه ارائه‌شده در ANESTHESIOLOGY ۲۰۲۶ ارتباط بین مصرف کانابیس و افزایش خطر حمله قلبی اطراف زمان جراحی را نشان می‌دهد.
• به طور قابل توجه، مصرف‌کنندگان کانابیس در این گزارش کمتر دچار لخته‌های وریدی شده‌اند.
• این نتایج از یک گزارش کنفرانسی است و لزوماً به معنی اثبات علّی نیست؛ اطلاعات کامل‌تری از روش‌شناسی نیاز است.
• اگر کانابیس مصرف می‌کنید، اطلاعات مصرف را پیش از جراحی به تیم پزشکی اطلاع دهید تا تصمیم‌گیری مطمئن و برنامه‌ریزی بیهوشی مناسب انجام شود.
• توصیهٔ قطع یا ادامهٔ مصرف پیش از عمل باید بر اساس مشورت با جراح و متخصص بیهوشی و با توجه به نوع مصرف، دوز و شرایط پزشکی فردی تعیین شود.

چه چیزی گزارش شد؟

در چکیده‌ای که در کنفرانس ANESTHESIOLOGY 2026 ارائه شد و توسط خبرگزاری Medical Xpress منتشر گردید، پژوهشگران رابطهٔ بین مصرف کانابیس و پیامدهای قلبی-عروقی اطراف زمان جراحی را بررسی کردند. نتیجهٔ اصلی گزارش شده این است که مصرف‌کنندگان کانابیس نسبت به غیرمصرف‌کنندگان در دورهٔ اطراف جراحی دچار افزایش حملات قلبی شدند. هم‌زمان، این گروه شاهد کاهش رخداد لخته‌های وریدی بودند که خود یک یافتهٔ غافلگیرکننده است.

این یافته برای بیمار چه معنایی دارد؟

برای فردی که مصرف‌کنندهٔ کانابیس است و قرار است تحت جراحی قرار گیرد، این گزارش چند پیام عملی دارد:

• اول، وجود مصرف کانابیس می‌تواند یکی از عوامل مورد توجه تیم جراحی و بیهوشی باشد؛ این موضوع احتمالاً روی برنامه‌ریزی بیهوشی، مانیتورینگ قلبی و تصمیم‌گیری دربارهٔ پیشگیری از عوارض تأثیر می‌گذارد.
• دوم، افزایش خطر حمله قلبی که در گزارش آمده، نشان‌دهندهٔ نیاز به بررسی دقیق سابقهٔ قلبی و عوامل خطر دیگر (مانند فشار خون، دیابت و سیگارکشیدن) پیش از عمل است تا خطر کلی بیمار بهتر ارزیابی شود.
• سوم، کاهش رخداد لخته‌های وریدی در مصرف‌کنندگان کانابیس اگرچه جالب است، اما نباید به عنوان دلیلی برای نادیده‌گرفتن اقدامات استاندارد پیشگیری از ترومبوز (مانند استفاده از جوراب‌های واریس، حرکت زودهنگام بعد از عمل یا داروهای ضدانعقاد طبق شاخص‌های پزشکی) تلقی شود؛ تصمیم نهایی دربارهٔ پیشگیری از لخته باید فرد‌محور و بر اساس توصیهٔ پزشک اتخاذ شود.

پرسش: آیا این به معنی این است که کانابیس باعث حمله قلبی می‌شود؟

خیر؛ گزارش کنفرانسی نشان‌دهندهٔ ارتباط است ولی به تنهایی اثبات‌کنندهٔ علّیت نیست. ممکن است عوامل همراه یا زمینه‌ای (مثلاً مصرف همزمان تنباکو، وضعیت بالینی بیمار، نوع عمل، یا داروهای مصرفی) در این رابطه نقش داشته باشند. بنابراین نتیجه‌گیری قطعی دربارهٔ علت و معلول نیازمند مطالعات دقیق‌تر و منتشرشده در مجلات همتابازبینی‌شده است.

چرا ممکن است کانابیس با تغییر در ریسک قلبی و لخته‌ها مرتبط باشد؟

مکانیزم‌های فرضی متعددی در ادبیات پزشکی برای اثرات کانابیس بر سیستم قلبی-عروقی مطرح شده‌اند، اما شواهد قاطع و یکپارچه هنوز ناقص است. برخی از مسائلی که پژوهشگران مطرح کرده‌اند عبارت‌اند از:

• تأثیرات حاد ترکیبات فعّال کانابیس مانند THC روی ضربان قلب و فشار خون (افزایش ضربان قلب و تغییرات فشار) که می‌تواند تقاضای اکسیژن قلب را بالا ببرد و در بیماران آسیب‌پذیر منجر به ایسکمی یا حمله قلبی شود.
• تأثیرات احتمالی کانابینوئیدها روی عملکرد پلاکت‌ها و مسیرهای انعقادی؛ برخی داده‌ها نشان می‌دهند کانابیس ممکن است روی عوامل انعقادی اثر بگذارد اما نتایج متضاد است و به نوع کانابیس، دوز، واریته (مثلاً نسبت THC به CBD) و مسیر مصرف بستگی دارد.
• تداخل بالقوه با داروهای مورد استفاده در perioperative care، از جمله داروهای قلبی یا ضدانعقاد، که می‌تواند پیچیدگی‌های بالینی ایجاد کند.

محدودیت‌ها و نکاتی که باید با احتیاط خواند

• منبع داده و نوع مطالعه: یافته‌ها از یک گزارش ارائه‌شده در کنفرانس هستند؛ چکیده‌های کنفرانسی معمولاً حاوی جزئیات محدودی دربارهٔ طراحی مطالعه، تنظیم برای متغیرهای مخدوش‌کننده و روش آماری‌اند. تا زمانی که نتایج در یک مقالهٔ کامل و همتابازبینی‌شده منتشر نشود، باید از تعمیم‌دادن محتاطانه پرهیز کرد.
• عدم اطلاع از دوز و مسیر مصرف: گزارش مشخص نمی‌کند مصرف‌کنندگان چه مقدار یا چه نوع (دخانی، خوراکی، روغنی، موضعی) کانابیس استفاده کرده‌اند؛ این اطلاعات برای تحلیل خطر ضروری است.
• تداخل با سایر عوامل: ممکن است مصرف کانابیس با سایر رفتارها یا شرایط همراه باشد (مثلاً مصرف تنباکو، الکل، یا بیماری‌های زمینه‌ای) که خود می‌توانند خطر قلبی را افزایش دهند. اگر این عوامل به‌خوبی کنترل یا تعدیل نشده باشند، نتیجه‌گیری دربارهٔ نقش مستقل کانابیس مشکل خواهد بود.
• تفاوت بین ارتباط نسبی و خطر مطلق: حتی اگر نسبت خطر (relative risk) افزایش‌یافته باشد، باید دید که افزایش خطر مطلق چگونه است؛ برای بیشتر بیماران، مخصوصاً جوانان و افراد بدون بیماری قلبی، افزایش مطلق ممکن است اندک باشد.
• جمعیت مطالعه: مشخص نیست آیا پژوهش شامل بیماران سرپایی، بستری، اورژانسی یا الکترونیکی از پرونده‌های پزشکی بوده است و تا چه حد نتایج قابل تعمیم به جمعیت‌های دیگر (از جمله بیماران ایران) است.

چه اقداماتی برای بیماران و تیم پزشکی منطقی است؟

بر اساس یافته‌های کنفرانسی و با احتیاط علمی، گام‌های زیر معمولاً منطقی به نظر می‌رسند:

• اطلاع‌رسانی: بیماران باید مصرف کانابیس (نوع، مسیر، دوز و زمان آخرین مصرف) را پیش از بستری یا جراحی به پزشک و تیم بیهوشی اطلاع دهند.
• ارزیابی قلبی: در بیمارانی که مصرف‌کنندهٔ کانابیس هستند و دارای فاکتورهای خطر قلبی‌اند، بررسی‌های قلبی (مانند الکتروکاردیوگرام یا آزمایش‌های لازم) ممکن است پیش از عمل توصیه شود.
• برنامه‌ریزی بیهوشی: متخصص بیهوشی ممکن است تغییراتی در مانیتورینگ یا انتخاب داروها بدهد؛ تداخل‌های دارویی و اثرات هضم یا جذب داروهای ترکیبی باید در نظر گرفته شوند.
• تصمیم دربارهٔ قطع یا ادامهٔ مصرف: هیچ نسخهٔ قطعی عمومی وجود ندارد؛ تصمیم‌گیری باید فردمحور باشد و در موارد خاص (مثلاً بیماران قلبی جدی یا عمل‌های پرخطر) ممکن است توصیه به توقف موقت شود، اما این کار باید تحت نظر پزشک انجام گیرد.

نظر تحریریه پزشک سایت

یافته‌های ارائه‌شده در ANESTHESIOLOGY ۲۰۲۶ توجه به مصرف کانابیس را در مراقبت‌های پری‌اپراتیو افزایش می‌دهد. با این حال، از آنجا که گزارش کنفرانسی معمولاً محدودیت‌های اطلاعاتی دارد، نمی‌توان آن را مبنای راهنمایی‌های قطعی دانست. به نظر می‌رسد بهترین مسیر فعلی این است که مصرف‌کنندگان کانابیس به صورت شفاف این موضوع را با تیم جراحی و بیهوشی مطرح کنند تا ارزیابی ریسک فردی و تصمیم‌گیری دربارهٔ برنامهٔ بیهوشی و پیشگیری از عوارض به صورت جامع و ایمن انجام شود. همچنین نیاز به مطالعات دقیق‌تر، با کنترل بیشتر روی دوز، نوع مصرف و عوامل مخدوش‌کننده، واضح است.

چه زمانی باید با پزشک مشورت کرد؟

• اگر قرار است تحت جراحی یا بیهوشی قرار بگیرید و اخیراً از کانابیس استفاده کرده‌اید یا مصرف فعّال دارید.
• در صورت داشتن سابقهٔ بیماری قلبی، آنژین، سابقهٔ حمله قلبی یا سایر عوامل خطر قلبی (مانند فشارخون بالا، دیابت، یا سابقهٔ خانوادگی حمله قلبی زودرس).
• اگر از داروهای رقیق‌کنندهٔ خون یا داروهای قلبی مصرف می‌کنید؛ تداخلات دارویی ممکن است نیاز به تنظیم دوز یا برنامه‌ریزی زمانی داشته باشد.
• اگر حاملگی یا برنامهٔ بارداری در پیش دارید، یا بیمار کودک یا نوجوانی هستید که کانابیس مصرف می‌کند؛ این موقعیت‌ها نیازمند مشورت تخصصی است.
• در صورت مشاهدهٔ هر علامتی مانند درد قفسهٔ سینه، تنگی‌نفس یا علائم مشکوک به لختهٔ حاد وریدی (درد و تورم یک پا، قرمزی)، باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید.

پرسش‌های رایج

۱. آیا باید مصرف کانابیس را قبل از جراحی قطع کنم؟

تصمیم به قطع یا ادامهٔ مصرف باید با تیم پزشکی و بر اساس نوع عمل، وضعیت قلبی و نوع مصرف کانابیس گرفته شود. قطع خودسرانه و ناگهانی نیز ممکن است عوارض دیگری داشته باشد؛ بنابراین مشورت با پزشک لازم است.

۲. آیا همهٔ انواع کانابیس خطر را افزایش می‌دهند؟

چنین نتیجه‌گیری‌ای هنوز قطعی نیست. اثرات ممکن است به ترکیب شیمیایی (نسبت THC به CBD)، دوز، و مسیر مصرف وابسته باشد؛ اما داده‌های کنونی جزئی و ناقص است.

۳. آیا کاهش لخته‌های وریدی به معنی مفید بودن کانابیس است؟

نباید این‌گونه تلقی کرد. حتی اگر یک ارتباط کاهشی وجود داشته باشد، اقدامات استاندارد پیشگیری از ترومبوز نباید کنار گذاشته شوند تا شواهد قاطع‌تری فراهم شود.

۴. آیا این یافته‌ها برای همهٔ سنین و جمعیت‌ها صدق می‌کند؟

اطمینان در این مورد وجود ندارد؛ بسیاری از مطالعات اولیه روی جمعیت‌های مشخصی انجام می‌شوند و تعمیم به گروه‌های سنی یا جغرافیایی دیگر نیازمند بررسی بیشتر است.

۵. اگر من فقط محصولات قانونی یا پزشکی کانابیس مصرف می‌کنم، آیا باز هم نگرانی هست؟

مصرف قانونی یا پزشکی لزوماً به معنی بی‌خطر بودن در شرایط جراحی نیست؛ ترکیبات فعال و دوز می‌توانند تأثیرات فیزیولوژیک داشته باشند که باید پیش از عمل با پزشک در میان گذاشته شوند.

جمع‌بندی کاربردی

یافته‌های کنفرانسی اخیر نشان می‌دهد بین مصرف کانابیس و افزایش خطر حمله قلبی اطراف زمان جراحی ارتباط وجود دارد، در حالی که یک کاهش غیرمنتظره در رخداد لخته‌های وریدی گزارش شده است. با این حال، این نتایج نیازمند تأیید در مطالعات جامع‌تر و منتشرشده در مجلات همتابازبینی‌شده هستند. در عمل بالینی، مهم‌ترین گام برای بیماران این است که مصرف کانابیس را پیش از عمل صادقانه به تیم پزشکی اطلاع دهند تا بررسی ریسک فردی، تنظیم برنامهٔ بیهوشی و احتیاطات لازم انجام شود. تصمیم‌گیری دربارهٔ ادامه یا قطع مصرف باید با توجه به شرایط بالینی و تحت نظر پزشک صورت گیرد.

منبع

گزارش منبع: Medical Xpress، “Cannabis use linked to higher heart attack risk during and after surgery, but fewer blood clots” — ANESTHESIOLOGY ۲۰۲۶. لینک: https://medicalxpress.com/news/2026-10-cannabis-linked-higher-heart-surgery.html

توجه: این مقاله گزارشی از یافته‌های ارائه‌شده در یک کنفرانس است و نباید به عنوان راهنمای درمانی قطعی تلقی شود. برای توصیه‌های شخصی به پزشک معالج خود مراجعه کنید.

مطالب این مقاله فقط برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای اطلاعات بیشتر، صفحه سیاست پزشکی و سلب مسئولیت پزشک سایت را بخوانید.