روند پوشش واکسن شینگریکس (Shingrix) در افراد تازه‌ واجد شرایط ۵۰ ساله: چه کسانی واکسن را شروع و کامل می‌کنند؟

خلاصه سریع برای خواننده

• مطالعه روی ۱۵۳,۸۹۹ بزرگسال ایمن‌نسبت به نقص ایمنی انجام شد که بین ۲۰۱۸ و ۲۰۲۴ به سن ۵۰ رسیدند.
• در یک سال از واجد شرایط شدن، ۹.۹% حداقل یک نوبت واکسن شینگریکس را دریافت کردند؛ این میزان از ۲.۶% (۲۰۱۸) به ۱۴.۰% (۲۰۲۴) افزایش یافت.
• از کسانی که واکسن را شروع کردند، ۶۲.۶% دوز دوم را ظرف ۶ ماه و ۷۴.۵% ظرف ۱۲ ماه تکمیل کردند.
• دریافت واکسن آنفلوآنزا در سال پنجاهم بودن، قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده غیرزمانیِ دریافت شینگریکس بود (OR=1.96).
• نابرابری‌های اجتماعی-جمعیتی مشاهده شد: زنان و بزرگسالان آسیایی شانس بالاتری داشتند؛ سیاه‌پوستان، دریافت‌کنندگان Medicaid/CHIP، ساکنان مناطق روستایی و افراد با بیماری‌های قلبی شانس کمتری داشتند.

مقدمه

واکسیناسیون علیه هرپس زوستر (زونا) با واکسن Shingrix از اکتبر ۲۰۱۷ برای افراد ایمن نسبت به نقص ایمنی بالای ۵۰ سال توصیه شده است. پیگیری روند پذیرش این واکسن در گروه‌هایی که تازه واجد شرایط شده‌اند، به ما کمک می‌کند تا میزان پذیرش، موانع و الگوهای نابرابری را بهتر بشناسیم. گزارش حاضر بر پایه یک مطالعه کوهورتِ بازگشتی با استفاده از داده‌های سوابق سلامت الکترونیک و ادعاهای پزشکی/دارویی از پایگاه Truveta انجام شده و به بررسی عوامل مرتبط با آغاز و تکمیل سری واکسیناسیون شینگریکس در افراد ۵۰ ساله بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ می‌پردازد.

روش‌شناسی مطالعه

طراحی و جمعیت مورد مطالعه

این تحقیق یک مطالعه کوهورت بازگشتی بر پایه داده‌های موجود بود. معیار ورود شامل افراد ایمن‌نسبت به نقص ایمنی بود که در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ به سن ۵۰ رسیدند و حداقل یک سال پیگیری مداوم پس از پنجاهمین سالگرد تولد داشتند. مجموعه داده‌ها شامل سوابق سلامت الکترونیک مرتبط با ادعاهای پزشکی و دارویی بود که در پایگاه Truveta ذخیره شده است. جمعیت نهایی مطالعه شامل ۱۵۳,۸۹۹ فرد بود؛ ۵۷.۰% زن و ۶۲.۲% سفیدپوست.

تعاریف و اندازه‌گیری‌ها

نتایج اصلی عبارت بودند از:

• شروع واکسیناسیون: دریافت حداقل یک دوز شینگریکس ظرف دوره پیگیری.
• تکمیل سری: دریافت دوز دوم ظرف ۶ ماه و ۱۲ ماه پس از دوز اول (تحلیل جداگانه برای هر بازه زمانی).

عوامل پیش‌بینی‌کننده با استفاده از رگرسیون لجستیک چندمتغیره بررسی شدند؛ این عوامل شامل ویژگی‌های جمعیتی (جنسیت، نژاد/قومیت)، سابقه دریافت واکسن آنفلوآنزا در سال پنجاهم، وضعیت بیمه (مانند Medicaid/CHIP)، محل سکونت (شهری/روستایی)، و سابقه بیماری‌های مزمن از جمله بیماری‌های قلبی بود.

یافته‌های کلیدی

پوشش واکسیناسیون در سال اول:

از کل افراد مطالعه، ۹.۹% حداقل یک نوبت واکسن شینگریکس را ظرف یک سال از واجد شرایط شدن دریافت کردند. میزان پوشش سالانه نشان‌دهنده یک روند افزایشی بود: از ۲.۶% در گروه واجد شرایط‌شونده در سال ۲۰۱۸ تا ۱۴.۰% برای گروه ۲۰۲۴.

پوشش بلندمدت (سه‌ساله):

برای افرادی که در سال ۲۰۲۲ واجد شرایط شدند، پوشش سه‌ساله به ۲۷.۵% رسید. این عدد نشان می‌دهد که بخشی از افراد دیرتر واکسینه می‌شوند و بررسی طولانی‌تر پیگیری می‌تواند تصویری کامل‌تر ارائه دهد.

تکمیل سری واکسیناسیون:

از میان افرادی که در سال اول واجد شرایط شروع به واکسیناسیون کردند، ۶۲.۶% دوز دوم را ظرف ۶ ماه و ۷۴.۵% ظرف ۱۲ ماه دریافت کردند. این الگو نشان می‌دهد که بیشتر افراد پس از شروع، نهایتاً سری دو دوزه را تکمیل می‌کنند اما بخشی از آن‌ها با تأخیر این کار را انجام می‌دهند.

پیش‌بینی‌کننده‌ها (نتایج رگرسیون):

• دریافت واکسن آنفلوآنزا در سال پنجاهم قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده غیرزمانی برای شروع شینگریکس بود (نسبت شانس≈۱.۹۶، بازه اطمینان ۹۵%: ۱.۸۸–۲.۰۳).

<li

زنان و بزرگسالان آسیایی شانس بالاتری برای شروع واکسیناسیون داشتند.

• سیاه‌پوستان/آفریقایی-آمریکایی‌ها، دریافت‌کنندگان Medicaid/CHIP، ساکنان مناطق روستایی و افراد دارای بیماری قلبی شانس کمتری برای شروع واکسیناسیون نشان دادند.

تفسیر نتایج

این مطالعه نشان می‌دهد که از زمان توصیه عمومی برای افراد ≥۵۰ سال، پذیرش واکسن شینگریکس افزایش یافته است اما هنوز دسترسی و پذیرش آن در بسیاری از گروه‌ها پایین است. پیوند مثبت بین دریافت واکسن آنفلوآنزا و شینگریکس می‌تواند نشان‌دهنده وجود فرصت‌های عملیاتی برای افزایش پوشش با استفاده از تماس‌های سالیانه واکسیناسیون یا فعالیت‌های اطلاع‌رسانی همزمان باشد؛ اما باید توجه داشت که این یک ارتباط است و لزوماً به معنی اثر علت-معلولی نیست.

این یافته برای بیمار چه معنایی دارد؟

برای فردی که به تازگی به سن ۵۰ رسیده است، این نتایج می‌گوید:

• در چند سال اخیر، احتمال اینکه افراد در زمان حداقل یک نوبت شینگریکس دریافت کنند افزایش یافته، اما هنوز بسیاری این واکسن را نگرفته‌اند.
• اگر در سال پنجاهم واکسن آنفلوآنزا زده‌اید، احتمال بیشتری وجود دارد که شینگریکس را نیز دریافت کنید؛ این موضوع ممکن است نشان‌دهنده فرصت دریافت همزمان یا برنامه‌ریزی واکسیناسیون باشد.
• اگر عضو گروه‌هایی هستید که مطالعه نشان داد نرخ کمتری دارند (مثلاً گیرنده Medicaid/CHIP، زندگی در منطقه روستایی، یا تاریخچه بیماری قلبی)، ممکن است دسترسی یا اطلاع‌رسانی کمتری نسبت به این واکسن دریافت کرده باشید—این مساله قابل توجه است ولی تصمیم‌گیری بالینی باید با پزشک شما انجام شود.

محدودیت‌ها و نکاتی که باید با احتیاط خواند

• طبیعت بازگشتی و مشاهداتی: مطالعه بر داده‌های ثبت‌شده استوار است و نمی‌تواند رابطه علت و معلولی قطعی برقرار کند؛ همبستگی‌ها ممکن است با عوامل پوشاننده توضیح داده شوند.
• نمونه‌گیری و تعمیم‌پذیری: داده‌ها از پایگاه Truveta (سوابق الکترونیک و ادعاها) به‌دست آمده و ممکن است نماینده تمام جمعیت‌های ملی یا بین‌المللی نباشد؛ گروه‌هایی با دسترسی کمتر به خدمات یا بدون پوشش بیمه‌ای ممکن است کمتر در داده‌ها حضور داشته باشند.
• خطا در ثبت داده‌ها: دریافت واکسن خارج از شبکه ثبت یا نقص در ثبت ادعاها می‌تواند باعث کم‌ یا بیش‌شماری واکسیناسیون شود.
• تعریف ایمن‌نسبت به نقص ایمنی و مستثنیات: مطالعه افراد ایمن‌نسبت به نقص ایمنی را بررسی کرده است؛ نتایج به گروه‌های با نقص ایمنی قابل تعمیم نیست و این افراد ممکن است سیاست‌های واکسیناسیون متفاوتی داشته باشند.
• محدودیت زمان پیگیری: محاسبه پوشش یک‌ساله و سه‌ساله بر اساس سال واجد شرایط شدن انجام شد؛ پیگیری طولانی‌تر ممکن است الگوهای بیشتری از به تعویق افتادن واکسیناسیون را نشان دهد.
• توضیح عوامل اجتماعی-اقتصادی: داده‌های علّی در مورد چرایی نابرابری‌ها نشان داده نشده‌اند؛ عوامل دسترسی، هزینه، اعتماد به سیستم سلامت و پیام‌رسانی نقش دارند اما در این مطالعه به‌طور مستقیم اندازه‌گیری نشده‌اند.

نظر تحریریه پزشک سایت

این مطالعه تصویر مهمی از روند پذیرش واکسن شینگریکس در سال‌های اخیر ارائه می‌دهد: پذیرش رو به رشد اما نابرابری‌های واضح. از منظر سیاست‌گذاری و مراقبت بالینی، یافته‌ها نشان می‌دهند که فرصت‌های عملی برای افزایش پوشش وجود دارد—از جمله استفاده از تماس‌های واکسیناسیون سالیانه مانند واکسن آنفلوآنزا برای ترویج شینگریکس، و طراحی برنامه‌های هدفمند برای گروه‌های دارای پوشش کمتر. با این حال، باید تأکید کرد که ارتباط مشاهده‌شده میان دریافت آنفلوآنزا و شینگریکس نشان‌دهنده علت مستقیم نیست و مداخلات باید بر اساس شواهد ضمنی و ارزیابی محلی طراحی شوند.

چه زمانی باید با پزشک مشورت کرد؟

در موارد زیر پیشنهاد می‌شود با پزشک یا مرکز بهداشتی مشورت کنید:

• اگر به تازگی به سن ۵۰ رسیده‌اید و سوالی درباره مناسب بودن واکسن شینگریکس برای شما دارید.
• در صورت داشتن بیماری‌های نقص ایمنی، مصرف داروهای سرکوب‌کننده ایمنی یا نگرانی درباره تداخل دارویی.
• در صورت سابقه واکنش آلرژیک جدی به واکسن یا اجزای آن.
• اگر تحت مراقبت برای بیماری قلبی یا سایر بیماری‌های مزمن هستید و نگران ایمنی یا ترتیب دریافت واکسن‌ها هستید.
• در صورتی که درباره هزینه، پوشش بیمه‌ای یا نحوه دسترسی به واکسن سؤال دارید.

پرسش‌های رایج

۱. آیا دریافت واکسن آنفلوآنزا به معنی نیاز بیشتر به شینگریکس است؟

خیر؛ مطالعه نشان داد که دریافت واکسن آنفلوآنزا در سال پنجاهم با احتمال بالاتر دریافت شینگریکس همراه است، اما این یک ارتباط مشاهده‌ای است و به‌تنهایی به معنی نیاز طبی یا علت مستقیم نیست. این یافته بیشتر نشان‌دهنده فرصت‌های عملی برای ارائه همزمان یا اطلاع‌رسانی است.

۲. آیا همه کسانی که شینگریکس را شروع کنند، دوز دوم را هم دریافت می‌کنند؟

تقریباً سه‌چهارم (۷۴.۵%) از شروع‌کنندگان ظرف ۱۲ ماه دوز دوم را دریافت کردند، اما همه کامل نمی‌کنند. عوامل متعدد از قبیل دسترسی، هزینه و اطلاع‌رسانی می‌توانند بر تکمیل سری اثر بگذارند.

۳. آیا این نتایج برای همه کشورها قابل تعمیم است؟

خیر؛ داده‌ها از پایگاه Truveta استخراج شده و نمایانگر جمعیت ثبت‌شده در این سیستم هستند. تعمیم به سایر کشورها یا جمعیت‌های متفاوت باید با احتیاط انجام شود.

۴. وجود نابرابری‌های مشاهده‌شده چه پیامد عملی دارد؟

یافته‌ها نشان می‌دهند که سیاست‌گذاران و ارائه‌دهندگان خدمات باید برنامه‌های هدفمند برای افزایش دسترسی و اطلاع‌رسانی به گروه‌های کمتر واجد دریافت واکسن (مثلاً دریافت‌کنندگان Medicaid/CHIP، ساکنان روستاها، و برخی گروه‌های نژادی/قومیتی) طراحی کنند.

۵. آیا شروع واکسن در سنین بالاتر معنای متفاوتی دارد؟

مطالعه نشان داد که برخی افراد دیرتر واکسینه می‌شوند؛ پوشش سه‌ساله برای گروه ۲۰۲۲ به ۲۷.۵% رسید. تصمیم بالینی درباره زمان‌بندی واکسیناسیون باید با پزشک و بر اساس وضعیت فردی اتخاذ شود.

جمع‌بندی کاربردی

نتایج مطالعه نشان می‌دهد که از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ پوشش واکسن شینگریکس در افراد تازه واجد شرایط به طور قابل توجهی افزایش یافته اما هنوز بسیاری از افراد واکسینه نشده‌اند و نابرابری‌های جمعیتی و اجتماعی-اقتصادی پابرجاست. دریافت واکسن آنفلوآنزا با احتمال بالاتر شروع شینگریکس همراه بود که می‌تواند به عنوان یک فرصت عملی برای ارائه اطلاعات و واکسیناسیون همزمان استفاده شود. با این‌حال، این ارتباط را نباید به منزله اثبات علت-معلول گرفت. برای تصمیم‌گیری شخصی درباره واکسیناسیون، به‌ویژه در شرایط بالینی خاص یا نگرانی‌های بیمه‌ای، مشورت با پزشک لازم است.

منبع

Predictors of initiation and completion of Shingrix vaccination in immunocompetent adults newly eligible for vaccination from 2018-2024. Europe PMC. 2026. DOI: https://doi.org/10.1080/21645515.2026.2687231

مطالب این مقاله فقط برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای اطلاعات بیشتر، صفحه سیاست پزشکی و سلب مسئولیت پزشک سایت را بخوانید.