عفونت مثانه یکی از شایعترین انواع عفونت دستگاه ادراری است، اما هر عفونت ادراری الزاماً عفونت مثانه نیست. متخصصان میگویند تکرر و فوریت ادرار، سوزش هنگام ادرار و درد لگن از علائم شایع عفونت مثانه هستند، در حالی که تب، لرز، درد پهلو یا کمر و تهوع میتواند نشانه درگیری کلیهها باشد.
احساس میکنید مدام نیاز به ادرار کردن دارید، اما وقتی به دستشویی میروید، ادرار کردن دردناک است و تنها مقدار بسیار کمی ادرار خارج میشود. این علائم میتواند نشاندهنده عفونت مثانه باشد؛ اما آیا به آن «عفونت ادراری» هم گفته میشود؟
پاسخ این است که عفونت مثانه یکی از انواع عفونت دستگاه ادراری (UTI) است، اما همه عفونتهای ادراری به مثانه محدود نمیشوند.
دکتر «امیلی اسلوپنیک»، متخصص اورولوژی، میگوید عفونتهای دستگاه ادراری میتوانند بخشهای مختلف دستگاه ادراری از جمله کلیهها، حالبها، مثانه و مجرای ادرار را درگیر کنند.
عفونت مثانه شایعترین و معمولاً کمخطرترین نوع عفونت دستگاه ادراری است و گاهی به آن سیستیت نیز گفته میشود. به همین دلیل، اصطلاح «عفونت ادراری» و «عفونت مثانه» در بسیاری از موارد به جای یکدیگر استفاده میشوند.
علائم عفونت مثانه
علائم عفونت مثانه و بسیاری از انواع عفونتهای ادراری مشابه هستند. مهمترین علائم عبارتند از:
احساس فوری و مکرر نیاز به ادرار کردن، در حالی که مقدار کمی ادرار خارج میشود
سوزش و درد هنگام ادرار
درد یا احساس فشار در ناحیه لگن، درست بالای استخوان شرمگاهی
اگر تنها این علائم را دارید، احتمال ابتلا به عفونت مثانه بیشتر است. اما اگر علائم دیگری نیز ظاهر شوند، ممکن است عفونت بخشهای بالاتر دستگاه ادراری، بهویژه کلیهها، را درگیر کرده باشد.
علائم هشداردهنده شامل موارد زیر است:
تب
لرز
درد در قسمت پایین کمر یا پهلو، زیر دندهها
صورتی یا قرمز شدن ادرار و وجود خون در ادرار
تهوع یا استفراغ
در صورت بروز این علائم، باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کرد.
چه چیزی باعث عفونت مثانه و عفونت ادراری میشود؟
عفونتهای دستگاه ادراری معمولاً در اثر ورود و رشد باکتریها ایجاد میشوند و اشرشیا کلی (E. coli) یکی از شایعترین عوامل آن است.
این باکتریها معمولاً روی پوست و اطراف ناحیه تناسلی و مقعد وجود دارند، اما گاهی از طریق مجرای ادرار وارد دستگاه ادراری میشوند و به سمت مثانه حرکت میکنند. در برخی موارد نیز عفونت میتواند از مثانه به سمت کلیهها گسترش پیدا کند.
عفونت مثانه بسیار شایع است، بهخصوص در زنان؛ با این حال، برخی افراد بیشتر از دیگران مستعد ابتلا به عفونتهای ادراری هستند.
چه عواملی خطر عفونت ادراری را افزایش میدهند؟
آناتومی بدن: مجرای ادرار زنان کوتاهتر از مردان است و به همین دلیل باکتریها راحتتر میتوانند خود را به مثانه و حتی کلیهها برسانند. همچنین مجرای ادرار زنان به مقعد نزدیکتر است؛ ناحیهای که بسیاری از باکتریهای عامل عفونت در آن وجود دارند.
تغییرات هورمونی: بلوغ، بارداری، قاعدگی و برخی شرایطی که سطح هورمونها را تغییر میدهند، میتوانند احتمال ابتلا به عفونت ادراری را افزایش دهند.
یائسگی: کاهش سطح استروژن پس از یائسگی میتواند محیط طبیعی واژن را تغییر داده و شرایط را برای رشد باکتریها فراهم کند.
دیابت: دیابت میتواند عملکرد سیستم ایمنی را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین اگر قند خون بهخوبی کنترل نشود، وجود قند در ادرار میتواند شرایط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد کند.
عوامل ژنتیکی: ژنتیک میتواند در شکل و ساختار دستگاه ادراری نقش داشته باشد و برخی افراد را مستعدتر کند.
رابطه جنسی: فعالیت جنسی میتواند باکتریها را به سمت مجرای ادرار منتقل کند. همچنین داشتن شریک جنسی جدید ممکن است باکتریهای جدیدی وارد بدن کند یا تعادل طبیعی باکتریها را تغییر دهد.
اسپرمکشها و دیافراگم: برخی روشهای پیشگیری از بارداری میتوانند با کاهش باکتریهای مفید، شرایط را برای رشد باکتریهایی مانند E. coli فراهم کنند.
مشکل در تخلیه مثانه: باقی ماندن ادرار در مثانه، به هر دلیل از جمله افتادگی اندامهای لگنی، بزرگشدن پروستات یا سنگ مثانه، میتواند محیط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد کند.
کمآبی بدن: نوشیدن آب باعث افزایش دفع ادرار میشود و ادرار کردن میتواند به خروج بخشی از باکتریها از دستگاه ادراری کمک کند.
عفونت ادراری چگونه تشخیص داده میشود؟
اگر تصور میکنید به عفونت ادراری مبتلا شدهاید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید؛ بهویژه اگر برای نخستین بار چنین علائمی را تجربه میکنید.
پزشک علائم شما را بررسی میکند، معاینه انجام میدهد و ممکن است آزمایش ادرار درخواست کند.
آزمایش ادرار و در صورت نیاز کشت ادرار، برای تشخیص عفونت اهمیت دارند؛ زیرا بیماریها و شرایط دیگری نیز میتوانند باعث تحریک مثانه و ایجاد علائمی مشابه عفونت ادراری شوند.
در موارد عفونتهای مکرر، ممکن است مراجعه به متخصص اورولوژی ضرورت پیدا کند.
درمان عفونت مثانه و عفونت ادراری متفاوت است؟
عفونتهای ادراری، از جمله عفونت مثانه، بسته به شرایط بیمار معمولاً با آنتیبیوتیکها درمان میشوند و علائم باید پس از شروع درمان مناسب طی چند روز رو به بهبود بروند.
اگر پزشک برای شما آنتیبیوتیک تجویز کرد، دوره درمان را طبق دستور کامل کنید؛ حتی اگر علائم زودتر برطرف شدند. قطع خودسرانه دارو میتواند باعث باقی ماندن یا بازگشت عفونت شود.
با این حال، درمان عفونت ادراری برای همه افراد یکسان نیست و عواملی مانند اختلالات ساختاری دستگاه ادراری، ضعف سیستم ایمنی، سن بالاتر از ۶۵ سال و وجود سنگ در دستگاه ادراری میتوانند درمان را پیچیدهتر کنند.
عفونت مثانه میتواند به کلیه برسد؟
بله. اگر عفونت مثانه درمان نشود، ممکن است به سمت کلیهها گسترش پیدا کند.
عفونت کلیه از جدیترین انواع عفونت دستگاه ادراری است و نیاز به درمان سریع دارد. در صورت بیتوجهی، عفونت میتواند به کلیهها آسیب بزند یا حتی وارد جریان خون شود. در موارد شدید ممکن است بیمار به بستری در بیمارستان و دریافت آنتیبیوتیک وریدی نیاز داشته باشد.
چگونه از عفونت ادراری پیشگیری کنیم؟
همه عفونتهای ادراری قابل پیشگیری نیستند، اما رعایت برخی نکات میتواند خطر ابتلا را کاهش دهد:
آب کافی بنوشید تا دفعات ادرار افزایش پیدا کند و بخشی از باکتریها از دستگاه ادراری دفع شوند.
ادرار خود را برای مدت طولانی نگه ندارید و بهتر است هر سه تا چهار ساعت یکبار به دستشویی بروید و مثانه را تا حد امکان کامل تخلیه کنید.
در صورت ابتلا به عفونتهای مکرر، درباره مکملهای کرنبری با پزشک مشورت کنید.
پس از رابطه جنسی ادرار کنید تا به دفع باکتریهایی که ممکن است وارد مجرای ادرار شده باشند، کمک شود.
زنان بهتر است پس از اجابت مزاج، از جلو به عقب خود را پاک کنند تا انتقال باکتریها از ناحیه مقعد به مجرای ادرار کاهش پیدا کند.
زنان پس از یائسگی میتوانند درباره استروژن واژینال با پزشک مشورت کنند؛ این درمان در برخی افراد میتواند به بازگرداندن محیط طبیعی واژن و کاهش خطر عفونتهای ادراری کمک کند.
اگر با وجود رعایت این نکات دچار عفونت ادراری شدید، درمان بهموقع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا میتواند احتمال گسترش عفونت به کلیهها را کاهش دهد.
مطالب این مقاله فقط برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای اطلاعات بیشتر، صفحه سیاست پزشکی و سلب مسئولیت پزشک سایت را بخوانید.
تعداد نظرات : 0
هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ارسال نظر