مطالعهای تازه نشان میدهد مصرف داروهای خانواده GLP-1 مانند اوزمپیک و مونجارو ممکن است خطر بروز اختلال در حس بویایی و چشایی را افزایش دهد؛ عارضهای که میتواند فراتر از کاهش کیفیت زندگی، با پیامدهای سلامت نیز همراه باشد.
داروهای خانواده GLP-1 که ابتدا برای کنترل دیابت نوع ۲ توسعه یافتند و اکنون بهطور گسترده برای درمان چاقی تجویز میشوند، ممکن است عارضهای کمتر شناختهشده داشته باشند: اختلال در حس بویایی و چشایی.
با افزایش محبوبیت داروهایی مانند اوزمپیک (Ozempic) و مونجارو (Mounjaro)، پژوهشگران نسبت به عوارض جانبی تازهای هشدار میدهند که فراتر از مشکلات گوارشی، افتادگی پوست صورت یا آروغهای گوگردی است.
مطالعهای جدید که در نشریه JAMA Network Open منتشر شده، سوابق پزشکی الکترونیکی بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ را بررسی کرده است؛ افرادی که پیش از آغاز درمان هیچ سابقهای از اختلالات بویایی یا چشایی نداشتند.
نتایج این تحقیق نشان داد افرادی که طی دورهای بین دو ماه تا سه سال از داروهای GLP-1 استفاده کرده بودند، نسبت به افراد دیگر بیشتر در معرض اختلالات بویایی و چشایی قرار داشتند.
این اختلالات شامل موارد زیر بود:
- آنوسمی (Anosmia): از دست دادن حس بویایی
- پاروسمی (Parosmia): تغییر در ادراک بو، بهطوری که رایحههای خوشایند بوی نامطبوع یا شیمیایی پیدا میکنند.
- پاراژئوزیا (Parageusia): تغییر در حس چشایی یا احساس مزهای غیرواقعی در دهان، حتی بدون خوردن غذا.
پژوهشگران معتقدند این تغییرات ممکن است به دلیل نفوذ داروهای GLP-1 به سیستم عصبی مرکزی یا محیطی باشد. به گفته آنها، گیرندههای GLP-1 در بخشهای مختلف سیستم عصبی وجود دارند و همین موضوع میتواند بر نحوه پردازش بو و مزه تأثیر بگذارد.
نویسندگان مطالعه تأکید کردهاند که برای تأیید این یافتهها و روشن شدن سازوکار دقیق این عوارض، به تحقیقات بیشتری نیاز است.
از سوی دیگر، متخصصان یادآور میشوند که خودِ کاهش وزن نیز میتواند باعث تغییر در حس بویایی و چشایی شود. به همین دلیل هنوز مشخص نیست چه میزان از این اختلالات مستقیماً ناشی از داروها و چه میزان نتیجه کاهش وزن است. با این حال، در بسیاری از افراد، این تغییرات پس از تثبیت وزن بهتدریج برطرف میشود.
اختلال در بویایی و چشایی؛ مسئلهای فراتر از کیفیت زندگی
بر اساس آمار سرویس سلامت بریتانیا (NHS)، حدود ۱۲ درصد از بزرگسالان آمریکایی با نوعی اختلال بویایی زندگی میکنند و این مشکل در سالمندان شایعتر است.
پژوهشی در سال ۲۰۲۵ نیز نشان داده بود که کاهش حس بویایی در افراد سالمند با افزایش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی طی چهار سال آینده ارتباط دارد. همچنین از دست دادن حس بویایی یکی از نشانههای اولیه برخی بیماریهای تحلیلبرنده مغز، از جمله زوال عقل، محسوب میشود.
از سوی دیگر، حدود ۱۹ درصد از آمریکاییها با افزایش سن تغییراتی در حس چشایی خود تجربه میکنند. کاهش حس چشایی نیز میتواند با بیماریهایی مانند آلزایمر، نارسایی قلبی و سکته مغزی مرتبط باشد.
این اختلالات تنها کیفیت زندگی را کاهش نمیدهند، بلکه ممکن است عادات غذایی افراد را نیز تغییر دهند. برای مثال، فردی که مزه شوری را کمتر احساس میکند، ممکن است نمک بیشتری مصرف کند که در نهایت خطر افزایش فشار خون و بیماریهای مزمن را بالا میبرد.
از دست دادن حس بویایی همچنین میتواند خطرات جدی دیگری نیز به همراه داشته باشد؛ از جمله ناتوانی در تشخیص نشت گاز یا دود ناشی از آتشسوزی.
کارشناسان توصیه میکنند افرادی که هنگام مصرف داروهای GLP-1 متوجه تغییر در حس بویایی یا چشایی خود میشوند، این موضوع را با پزشک معالج در میان بگذارند.
مطالب این مقاله فقط برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای اطلاعات بیشتر، صفحه سیاست پزشکی و سلب مسئولیت پزشک سایت را بخوانید.
تعداد نظرات : 0
هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ارسال نظر