احتمال تبدیل هانتاویروس به پاندمی چقدر است؟

هانتاویروس، ویروس جدیدی نیست اما ابتلا به آن داخل یک کشتی گردشگری لوکس در اقیانوس اطلس خبرساز شده است.

هانتاویروس یا Hantavirus Infection یک ویروس جدید نیست که تازه کشف شده باشد. اتفاقا دهه‌هاست شناخته شده و دانشمندان مدت زیادی‌است که روی آن مطالعه می‌کنند. چیزی که الان باعث شده دوباره سر زبان‌ها بیفتد، چند مورد ابتلا و مرگ اخیر روی یک کشتی کروز در اقیانوس اطلس است که توسط رسانه‌ها خیلی روی آن مانور داده‌ شده است.

ویروسی که بیشتر از طریق موش‌ منتقل می‌شود/ انسان چگونه آلوده می‌شود؟

هانتاویروس‌ها خانواده‌ای از ویروس‌ها هستند که عمدتا توسط جوندگان (مخصوصا موش‌ها) منتقل می‌شوند. انسان معمولا از طریق تنفس ذرات آلوده‌ موجود در ادرار، مدفوع یا بزاق موش آلوده مبتلا می‌شود؛ مثلا تمیز کردن انباری یا محیط بسته‌ای که فضولات موش در آن خشک شده باشد.

میرشهرام صفری فوق دکترای علوم اعصاب- مغز و عضو هیئت مدیره انجمن علوم اعصاب ایران می‌گوید: «متاسفانه در سال‌ های ۲۰۰۵ و ۲۰۱۹ انتقال انسان به انسان هم در آمریکای جنوبی از ویروس آند گزارش شد. ویروس آند، تنها نمونه هانتا ویروس است که انتقال انسان به انسان دارد و از طریق مایعات بدن و تماس طولانی مدت منتقل می‌شود و این یعنی نرخ سرایت بسیار پایینی دارد. در ضمن این نمونه ویروس هانتا (آند) تنها در آمریکای‌ جنوبی دیده شده‌ است.»

تعریف علمی هانتاویروس/ مقایسه سرایت با کرونا

هانتاویروس یا ویروس هانتا یک ویروس تک-رشته‌ای، غلاف-دار با آران‌ای با سو-منفی است. این ویروس از خانواده هانتاویریدا از راسته ویروس‌ های بانیا است. متاسفانه این بیماریها گاهی می‌توانند مرگ آور باشند. مانند تب خونریزی دهنده به همراه سندرم کلیوی (HFRS) و سندرم ریه ویروس هانتا (HPS) که به آن سندرم قلب و ریه ویروس هانتا (HCPS) هم گفته می‌شود.

به گفته صفری این بیماری مثل کرونا نیست و به سختی و تماس طولانی مدت و یا در اکثر موارد اصلا به‌صورت فرد به فرد منتقل نمی‌شود.

تاریخچه‌ هانتاویروس

هانتا ویروس تاریخچه جالبی دارد. نام Hantavirus از رودخانه هانتان در کره جنوبی گرفته شده است. جایی که نخستین بار این بیماری شناخته و توسط هو وانگ لی در سال ۱۹۷۶، منطقه قرنطینه شد. در دوران جنگ کره بیش از ۳۰۰۰ سرباز آمریکایی در دهه ۱۹۵۰ با تب بالا بیمار شدند و نشانه‌ هایی شبیه نارسایی کلیه، خونریزی عمومی و شوک داشتند.

نرخ مرگ ناشی از این ویروس بیش از ۱۰ درصد بود. در ۱۹۹۳ شیوع سندرم ریه ویروس هانتا در منطقه چهار گوشه آمریکا در جنوب غرب این کشور دیده شد. عامل ویروسی این بیماری چند هفته پس از شیوع آن شناسایی شد و به آن Sin Nombre virus به صورت خلاصه SNV (در زبان اسپانیایی یعنی ویروس بی‌ نام) گفته شد. تری یتس استاد دانشگاه نیومکزیکو، موش‌های آهویی را ناقل این بیماری دانست.

فرد مبتلا چه نشانه‌هایی دارد؟

درصورت ابتلا بیماری می‌ تواند شدید و حتی کشنده باشد؛ مخصوصا چون روی ریه‌ها و کلیه‌ها اثر می‌گذارد. علائم اولیه هم معمولا شبیه آنفلوآنزا هستند: تب، بدن‌ درد، خستگی، تهوع، و بعد در موارد شدید مشکلات تنفسی یا نارسایی کلیه ایجاد می‌شود.

چرا برای ویروسی که از قبل بوده حالا همه نگران شده‌اند؟

سویه‌ ای به نام «Andes virus» که بیشتر در آرژانتین و شیلی دیده می‌شود، در موارد نادری می‌تواند بین انسان‌ها هم منتقل شود. اما این انتقال هم محدود استف هم نیاز به تماس نزدیک و طولانی دارد. ضمن اینکه اصلا رفتار ویروس‌ هایی مثل COVID-۱۹ را ندارد.

چرا احتمال تبدیل به پاندمی کم است؟

کرونا انتقالش هوابرد و بسیار سریع بود و افراد بدون علامت هم این بیماری را منتقل می‌کردند.نرخ سرایتش بالا بود و جهان دیر متوجه گستردگی‌ اش شد.

اما درباره هانتاویروس، انتقال انسانی بسیار نادر است و ویروس برای پخش گسترده بین انسان‌ها سازگار نشده است. ضمن این که بیشتر موارد همچنان از جوندگان می‌آیندو سیستم‌ های بهداشتی الان نیز نسبت به ۲۰۲۰ آماده‌تر و حساس‌ترند.

سازمان جهانی بهداشت(World Health Organization ) هم اعلام کرده که ریسک جهانی برای عموم مردم پایین است و این اتفاق در حال حاضر تهدید پاندمی محسوب نمی‌شود.

صفری توضیح می‌دهد: «اتفاق اخیر کشتی کروز بیشتر شبیه یک کلاستر محدود است تا شروع یک فاجعه جهانی زیرا چند نفر در فضای بسته و نزدیک به هم بودند و احتمالا منشأ اولیه تماس با جوندگان آلوده در آمریکای جنوبی بوده است. الان تمام مسافران در حال ردیابی و پایش هستند.

متاسفانه رسانه‌ ها بعد از تجربه کرونا روی هر بیماری ناشناخته‌ ای شدیدا زوم می‌کنند، چون ترس، کلیک می‌آورد. همین باعث می‌شود مردم حس کنند کرونای ۲ در راه است. در حالی که از نظر اپیدمیولوژی، هانتاویروس فعلا اصلا در همان کلاس تهدید کرونا نیست. حتی در بحث‌های علمی و بین متخصصان هم فعلا اجماع این است که احتمال تبدیل شدنش به یک پاندمی جهانی بسیار پایین است.»