حمله به بیمارستانها و مراکز درمانی در حقوق بینالملل بشردوستانه بهطور مطلق ممنوع شده و جنایت جنگی محسوب میشود. با وجود این، در حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، مراکز درمانی متعددی هدف قرار گرفتهاند. این مقاله با تمرکز بر بمباران بیمارستان امام علی اندیمشک در روز عید نوروز ۱۴۰۵، به تحلیل ابعاد حقوقی و انسانی این حملات میپردازد و نشان میدهد که چگونه این اقدامات ناقض قوانین بینالمللی و مصادیق بارز جنایت علیه بشریت هستند.
وز یکم فروردین ۱۴۰۵، نخستین روز سال نو و عید نوروز، برای مردم اندیمشک روزی تلخ و فراموشنشدنی بود. در این روز، حملات هوایی آمریکا و رژیم صهیونیستی به این شهر، بیمارستان امام علی (ع) اندیمشک را هدف قرار داد. این بیمارستان که تنها مرکز درمانی جامع شهرستان اندیمشک بود، به کلی از خدماتدهی خارج شد و اطلاعیه صادر گردید که مردم به درمانگاههای سطح شهر مراجعه کنند .
این حمله، تنها یک مورد از مجموعه حملات گسترده به زیرساختهای درمانی ایران در جریان تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در ماههای اخیر است. حملاتی که به صراحت قوانین بینالمللی بشردوستانه را نقض کرده و واکنش نهادهای بینالمللی را در پی داشته است. این مقاله با استناد به اسناد حقوق بینالملل و گزارشهای موجود، به بررسی غیرقانونی بودن این حملات و وجوه جنایتآمیز آن میپردازد.
حمایت از بیمارستانها در حقوق بینالملل بشردوستانه
کنوانسیونهای ژنو و پروتکلهای الحاقی
حمایت از بیمارستانها و مراکز درمانی در زمان مخاصمات مسلحانه، یکی از اصول بنیادین حقوق بینالملل بشردوستانه است. کنوانسیون چهارم ژنو (۱۹۴۹) در ماده ۱۸ و پروتکل الحاقی اول (۱۹۷۷) در مواد ۱۲ تا ۱۴ بهصراحت از اماکن پزشکی و درمانی حمایت میکنند. بر اساس این مقررات:
- واحدها و وسایل نقلیه پزشکی در هر شرایطی باید مورد احترام و حمایت قرار گیرند.
- حمله به بیمارستانها و مراکز درمانی بهطور مطلق ممنوع است.
- این حمایت جز در مواردی که از این مراکز برای ارتکاب اعمال مضر بر ضد دشمن استفاده شود، قابل لغو نیست.
حمله به بیمارستانها به عنوان جنایت جنگی
دیوان بینالمللی کیفری در اساسنامه رم (ماده ۸)، حملات عمدی به بیمارستانها و اماکن درمانی را در زمره جنایات جنگی طبقهبندی کرده است. این تعریف شامل مواردی است که این اماکن دارای نشانهای مشخص مخصوص حفاظت بوده و مورد استفاده نظامی قرار نداشته باشند.
ابعاد حقوقی حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران
نقض منشور ملل متحد
کارشناسان حقوق بشری سازمان ملل متحد در بیانیهای در تاریخ ۵ مارس ۲۰۲۶، حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران را محکوم و آن را «نقض آشکار حقوق بینالملل» خواندند . به گفته این کارشناسان، این حملات که بدون مجوز شورای امنیت و در جریان مذاکرات دیپلماتیک انجام شده، ناقض بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد هستند که استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشور را منع میکند .
نقض قوانین بشردوستانه
در نامه رسمی ایران به مدیرکل سازمان جهانی بهداشت (WHO) که در ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵ ارسال شد، فهرست کاملی از مراکز درمانی هدفگیری شده ارائه گردید . این مراکز عبارت بودند از:
- بیمارستان کودکان حکیم (تهران)
- بیمارستان لبافینژاد (تهران)
- بیمارستان فرابی (کرمانشاه)
- مرکز بهداشت میانراهان
- مرکز توانبخشی قصرشیرین
- ساختمان مرکزی جمعیت هلالاحمر ایران (تهران)
- ۱۱ دستگاه آمبولانس
سخنگوی دولت ایران نیز در تاریخ ۷ مارس ۲۰۲۶ تأیید کرد که بیمارستان امام علی اندیمشک، مرکز اورژانس شیراز و تأسیسات هلالاحمر مهاباد نیز در این حملات هدف قرار گرفتهاند .
حملات به مراکز درمانی به مثابه جنایت علیه بشریت
دفتر نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد در ژنو، این حملات را «جنایت علیه بشریت» توصیف کرده است . این توصیف بر اساس ماده ۷ اساسنامه رم که جنایت علیه بشریت را شامل «سایر اعمال غیرانسانی مشابه که عمداً موجب رنج شدید یا آسیب جدی جسمانی یا روانی میشوند» تعریف میکند، صورت گرفته است.
کارشناسان سازمان ملل نیز تأکید کردهاند که «هدف قرار دادن غیرنظامیان، تأسیسات آموزشی و مراکز درمانی، نقض جدی حقوق بشردوستانه بینالمللی و حقوق بشر است» .
اندیمشک؛ قربانی جدید جنایات جنگی
بیمارستان امام علی اندیمشک؛ تنها مرکز درمانی شهرستان
شهرستان اندیمشک در استان خوزستان، با جمعیتی بالغ بر ۱۵۰ هزار نفر، تنها یک بیمارستان جامع دارد: بیمارستان امام علی (ع). این بیمارستان نقش حیاتی در ارائه خدمات درمانی به مردم شهرستان و مناطق همجوار ایفا میکند. بمباران این مرکز درمانی در روز اول فروردین ۱۴۰۵، عملاً سیستم درمانی این شهرستان را از کار انداخته است.
به گزارش خبرگزاریهای داخلی، شدت تخریب به حدی بوده که مدیریت بیمارستان اطلاعیه رسمی مبنی بر خروج کامل از مدار خدماتدهی صادر کرده و از مردم خواسته است به درمانگاههای سطح شهر مراجعه کنند . این در حالی است که درمانگاههای سطح شهر توانایی جایگزینی بیمارستان را ندارند.
زمانبندی حمله؛ تأکید بر ماهیت جنایتآمیز
انتخاب روز عید نوروز (یکم فروردین) برای انجام این حمله، از جنبه دیگری ماهیت جنایتآمیز آن را آشکار میسازد. در روزهای تعطیل و اعیاد ملی، حجم مراجعه به مراکز درمانی اغلب افزایش مییابد و بیمارستانها با حداکثر ظرفیت در حال خدمترسانی هستند. هدف قرار دادن عمدی یک مرکز درمانی در چنین روزی، نشاندهنده قصد و نیت مجرمانه در ایجاد حداکثر خسارت به زیرساختهای حیاتی و غیرنظامیان است.
تعداد نظرات : 0
هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ارسال نظر